Stres Nedir? Stresle Başa Çıkma Yolları Nelerdir?
2020

Stres Nedir? Stresle Başa Çıkma Yolları Nelerdir?


Stres insanın hem özel hayatını hem de iş hayatını olumsuz yönde etkileyen bir durumdur. Stres rahatsızlık ya da hastalık olarak kabul edilmez ancak stres kaynaklı ortaya çıkan sorunları insanların yaşam kalitesini düşürür. Aynı zamanda yapmak istedikleri işleri veya aktiviteleri yapmalarına neden olur. Bu sebeple insanların stres yönetimini yapabilmesi ve stresten kurtulabilmesi için stresle başa çıkmayı öğrenmesi gerekir. Yoğun stresin yol açtığı başka bir problem de tükenmişlik sendromudur. Boğaziçi Enstitüsünün hazırldığı Tükenmişlik Sendromu Nedir? Belirtileri Nelerdir? Tedavi Yöntemleri adlı yazımızı okuyarak veya Ücretsiz Tükenmişlik Sendromuyla Başa Çıkma Eğitimi sayesinde bu konu hakkında da bilgi sahibi olabilirsiniz.

 

Stres Nedir?

Stres insanın karşılaştığı olumsuz ya da kötü olaylarda vücudunun tepki vermesi durumudur. İnsanlar karşılaştıkları olumsuz durumlarda fiziksel ya da duygusal olarak tepki vererek bu durumlardan kurtulamazlar. Bu durumda insanın sinir sistemi kortizol isimli stres hormonunu salgılar.

Bu hormonun etkisiyle insan kalbinde hızlanma, kan basıncında artma, kasların kasılması ve duyuların keskinleşmesi gibi durumlar ortaya çıkar. Kişilerin stres duygusunu sürekli olarak yaşamaları yaşam standartlarının düşmesine ve stres kaynaklı rahatsızlıkların ortaya çıkmasına neden olur.

İnsan vücudunun olaylar ve durumlar karşısında kendini savunmak amacıyla sürekli olarak hormon salgılaması kişilerin rutin olan işlerinin yapamamasına ve yorgun olmalarına neden olur. Buna ek olarak psikolojik sorunlarda yaşamaya başlar.

Stres belirtileri olan bir durumdur. Bu belirtiler fiziksel, bilişsel, davranışsal ve duygusal belirtiler olarak dörde ayrılırlar. Stresin fiziksel belirtileri arasında kabızlık, yorgunluk, baş ağrısı, aşırı terleme, kas ağrısı, uyku düzensizliği, tansiyon, dişlerin gıcırdatılması, ishal, kalp krizi ve çene kasılması belirtileri vardır.

Ayrıca stres altında olan kişilerde cinsel isteksizlik belirtisi de yaşanabilmektedir. Bilişsel belirtiler ise unutkanlık, hafıza zayıflığı, konsantrasyon eksiklikleri, karar verme güçlüğü, hataların artması ve iş kalitesinin düşmesidir. Stresin duygusal belirtileri arasında sinirlilik, depresyon, endişe, kaygı bozukluğu, gerginlik, saldırganlık, asabilik, yalnızlık ihtiyacı ve mutsuzluk vardır.

İnsanın stres altında olduğunu gösteren belirti türlerinin sonuncusu ise davranışsal belirtilerdir. İnsan bu belirtilerin etkisiyle az yemek yer, çok uyumak ister, yapacağı işleri erteler, tırnak yer ve insanlardan uzaklaşır. Ayrıca kronik stres altında olan kişiler bu stres durumunda kurtulmak adına sigara, uyuşturucu ve alkole başvurabilirler.

Stres belirtileri insanlar tarafından dikkate alınmadığında ve stresten kurtulma yöntemleri kullanılmadığında hastalanabilirler. Stres kaynaklı olarak ortaya çıkan hastalıklar arasında şunlar vardır; kalp, bağışıklık sistemi, sindirim sistemi ve üreme sistemi rahatsızlıkları, depresyon, uyku bozuklukları ve egzamadır. Ayrıca stres kaynaklı kilo artışı da yaşanabilen diğer rahatsızlıklardandır.

Stres Faktörleri

Günümüzde stres yaşamayan insan sayısı yok denecek kadar azdır. Çünkü insanların stres yaşamaları için pek çok faktör vardır.

İnsanlarda ortaya çıkan stresin faktörleri şunlardır;

  • Boşanma: Evli olan bir insanın evliliği bitirme kararı ve boşanma sırasında yaşadıkları stresin ortaya çıkmasına neden olan faktörler arasında yer alır.
  • Ölüm: Ölüm insanların büyük üzüntü yaşadığı durumlardandır. Eşini, ailesini veya çocuğunu kaybeden kişiler ölüm acısının etkisiyle büyük bir stres yaşarlar.
  • Ev Değiştirme: Yaşanılan evin değiştirilmesi stresi ortaya çıkaran faktörlerdir. Yeni ev bulunması, taşınacak eşyaların hazırlanması, yeni eve eşyaların taşınması ve eşyaların yerleştirilmesi insanların stresi yaşamalarını sağlar.
  • Evlilik: Yeni evlenen kişilerde evlilik stresin faktörleri arasında bulunur. Yeni bir hayata başlamak, başkasıyla o hayatı paylaşmak ve artan sorumluluklar insanların stres oranını artırır.
  • İş Mülakatları Veya Sınavlar: Öğrenciler sınavlar nedeniyle meslek sahibi olan kişilerde iş bulmak amacıyla girdikleri mülakatlar sebebiyle yoğun stres altında kalırlar.
  • İşten Kovulma: Çalışan bir kişinin işten kovulması da stresi oluşturan bir faktördür. İşini kaybeden işi yeni iş bulup bulamayacağı ve maddi zorluklarla nasıl baş edeceğini bilemediği için stres yaşar. Bu da stres altındaki insanın yaşam kalitesini düşürür.
  • Hastalık: Sağlıklı bir insanın hastalanması özellikle bu hastalık kanser gibi zorlu bir süreç gerektiren hastalıkla stresin ortaya çıkma olasılığını artıran önemli bir faktördür.
  • Travmatik Olay: Tecavüz, taciz veya saldırı gibi travma yaratan olaylar bu olaya maruz kalan kişinin olayı hatırlayarak uzun süre stres altında kalmasına neden olur. Olayın yıpratıcılığına birde stres eklenince kişi için başa çıkılamayacak durumlar ortaya çıkar.
  • Çevre Baskısı: Çevre baskısı da stresin en önemli faktörleri arasında yer alır. İnsanın yaşadığı hayata veya ilişkilerine karşılık ailesinden ve çevresinden gördüğü tepki onun strese girmesine ve durumu düzeltmek adına daha fazla çaba harcamasına neden olur.

Bu faktörlere ek olarak ırkçılık, hamilelik, şehir değişikliği, doğal afetler ve ailedeki sağlık sorunları da insanların stres yapmasına neden olurlar. Bu faktörlerin etkisinden ve stresten kurtulmak isteyen kişilerin stresi yönetebilmesi ve başa çıkma yollarından yararlanması gerekir.

Stres Yönetimi

İnsanların yaşadıkları stresten kurtulamayacaklarına dair bir algı vardır. Ancak stres altındaki insanların stres yönetimi yapmaları mümkündür. Stres yönetimi yapmak isteyenlerin yapmaları gereken en önemli şey hayatlarını kontrol altına almaktır. Ayrıca strese neden olan durumları ortadan kaldırmakta stresin yönetilmesine yardımcı olur. Strese neden olan yaşam tarzının değiştirilmesi, stres üreten düşüncelerden uzaklaşılması ve yaşanan problemlerle başa çıkmak için etkili yöntemlerin belirlenmesi stresin yönetimi aşamalarındandır.

Stresle Başa Çıkma Yolları

İnsanların alışkanlarını, çevresel faktörlerin hayatlarına olan etkisini ve yaşam standartlarını değiştirmeleri sayesinde stresle başa çıkmaları mümkündür. Bu yollar eksiksiz olarak uygulandığında stres yaşama oranında büyük bir azalış olacaktır.

Yoğun stres altında olan kişilerin uygulayabilecekleri stresle başa çıkma yolları şunlardır;

  • Çalışan kişiler yapacakları işleri en önemliden önemsize doğru sıralayarak bu listeye göre yapmalıdır. Bu sayede işlerin yetişmemesi gibi konularda stres yapmaktan kurtulurlar.
  • Alışkanlıklardan kaynaklanan stresten korunmak için alışkanlıklar değiştirilmelidir.
  • Yapılacak işin unutulması kaynaklı stres yaşayanların kendilerine yapacakları işi hatırlatacak hatırlatma öğelerini kullanmaları gerekir.
  • Stres mükemmel olmaya çalışma neticesinde ortaya çıkıyorsa eğer mükemmeliyetçi olma beklentileri azaltılmalıdır.
  • Araç kullananların trafik kaynaklı stresi her gün yaşamaları durumunda yapacakları trafiğin daha az yoğunlukta olduğu dönemlerde dışarı çıkmaktır.
  • Hayat ve iş yoğunluğu kaynaklı stres yaşayanların ise kendilerine zaman ayırmaları ve yorgunluğu ortadan kaldıracak aktivitelere katılmaları gerekir.

Ayrıca düzenli uyku uyumak, dengeli beslenmek ve spor yapmakta stresle başa çıkmak isteyen kişilerin kullanabilecekleri yollardan birisidir. Stres kaynaklı rahatsızlıklara yakalanan kişilerin ise stresle baş edememeleri durumlarda tıbbi yardım almaları gerekir. Boğaziçi Enstitüsünün Ücretsiz Stresle Başa Çıkma Eğtimi sayesinde stresle nasıl başa çıkabileceğini kolayca öğrenebilirsiniz.

{{dil.yorumlar}}

{{yrm.yazar}}

{{yrm.baslik}}

{{yrm.yorum}}

BOĞAZİÇİ ENSTİTÜ :{{yrm.cevap}}




{{dil.yorum_ekle}}

  • {{dil.oylama_sorusu}}