Acele et! İş fırsatı sunan üniversite sertifikalı eğitimlere indirimli kaydol!
2022-05-30T12:00
online-egitimler-bogazici-enstitusu
Nitel Araştırma Yöntemleri

Nitel Araştırma Yöntemleri


Nitel araştırma yöntemleri, bireyin potansiyelini ortaya çıkarması, sırlarını keşfetmesi ve oluşturduğu sosyal yapının inceliklerini keşfetmek için geliştirdiği bilgi üretme biçimleri olarak isimlendirilir.

Nitel araştırma yöntemleri kullanılmış araştırmalarda incelenen vaka ya da olgu hakkında derin bir algıya ulaşma amacı söz konusudur. Nitel araştırmalarda çoğunlukla gözlem, görüşme ve doküman analizleri gibi nitel veri toplama teknikleri kullanılmaktadır.

Nitel Araştırma Yöntemleri Nelerdir?

Nitel araştırma yöntemleri şunlardır:

  1. Araştırma Probleminin Belirlenmesi
  2. Kuramsal Çerçevenin Hazırlanması
  3. Araştırma Sorularının Hazırlanması
  4. Çalışma Grubunun (Evren ve Örneklem) Belirlenmesi
  5. Veri Toplama Araçlarının Geliştirilmesi
  6. Verilerin Toplanması
  7. Görüşme
  8. Gözlem
  9. Doküman/Metin Analizi
  10. İçerik Analizi
  11. Betimsel Analiz
  12. Nitel Araştırmada Geçerlik
  13. Nitel Araştırmada Güvenirlik
  14. Sonuçların Raporlaştırılması

1. Araştırma Probleminin Belirlenmesi

Araştırma problemi belirlenirken sorunun asıl önemi, çözümlenme durumu ve araştırmacının olanakları mutlaka net bir şekilde belirlenmelidir. Problemler çoğu zaman genel ifadeler biçiminde oluşturulur ve sınırlarının netleştirilmesi amacıyla literatür taraması yapılmalıdır. Literatür taraması, hem araştırmacı için sorunun ana sınırlarının netleştirilmesini sağlar hem de problemin diğer aşamaları için kuramsal anlamın temelini oluşturur.

2. Kuramsal Çerçevenin Hazırlanması

Araştırma problemi belirlendikten sonra araştırmayı yapan kişi, soruna yönelik daha önce yapılmış olan çalışmaları inceler. Araştırmacı, odaklanacağı probleme yönelik kuramsal çerçeveyi hazırlarken mutlaka diğer araştırmalarda eksik bırakılan hususları da ele almalıdır. Kuramsal çerçevenin hazırlanması, sorunla ilgili sınırların netleştirilmesi, problemin boyutlarına tanım getirilmesi oldukça önemlidir.

3. Araştırma Sorularının Hazırlanması

Kuramsal çerçeveler ile sınırları belirlenen problem durumu, belirli bir soru formatında şekillendirilir. Araştırma sorusu, kuramsal çerçevenin de yönelimlerini belirler ve karmaşık bir literatüre yönelik net bir görüş açışı oluşturulmasını sağlar. Kısaca araştırmacı, dağınık bir konuyu araştırsa da yazacağı belli araştırma soruları ile bu dağınıklığın önüne geçerek kuramsal bir alan oluşturabilir.

4. Çalışma Grubunun (Evren ve Örneklem) Belirlenmesi

Nitel araştırma yöntemleri arasındaki diğer yöntem ise çalışma grubu ile ilgilidir. Nitel araştırmalarda farklı örnekleme formları bulunsa da çoğunlukla araştırılan konunun en iyi biçimde açıklanmasına imkan sağlayacak ve araştırma probleminin çözümüne en net katkıyı sunacak örneklere ulaşılmaya çalışılır. Örneklem seçerken araştırmacı, veri topladığı alana hakim olmalıdır. Çoğunlukla küçük gruplar ile az örneklemlerle yürütülen nitel araştırmalar, veri kalitesini yükseltmek için belirlenmiş zamanlarda aynı örneklem grubu üzerinde tekrarlanarak daha çok detaya erişilebilir.

5. Veri Toplama Araçlarının Geliştirilmesi

Veri toplam araçlarını geliştirmek nitel araştırma yöntemleri arasında en dikkat edilmesi gereken aşamadır. Araştırmacı, veri toplama araçlarını geliştirirken mümkün mertebe esnek davranmalı, araştırmanın çözümüne katkı sunmayacak ve kendisine zaman kaybettirecek detaylara odaklanmaktan kaçınması gerekmektedir. 

Veri toplamada "vakit tuzağı" olarak isimlendirilen bu durum, çok sayıda ve çeşitli veri setlerine erişen araştırmacıların çok sık yaptıkları bir hata olarak ortaya çıkar.

 

 

6. Verilerin Toplanması

Nitel araştırma yöntemleri için bir sonraki aşama verilerin toplanmasıdır. Eğer araştırmayı yapan kişi, probleme yönelik yeterli kuramsal incelemede bulunmadıysa ya da uygun örneklem ile veri toplama araçlarını geliştirmediyse araştırma sürecini zor sokar. Bu zorluğu yaşamamak için araştırmayı yapan kişi, araştırma sırasında yeterli kuramsal incelemeyi yapmalı ve veri toplama araçlarını zamanında geliştirmelidir.

7. Görüşme

Araştırma örnekleminde yer alan kişilerin; araştırma hakkında bilgi, duygu ve düşüncelerini açıkladığı veri toplama tekniğine görüşme denmektedir.

Görüşme yapmanın amacı, katılımcıların iç dünyalarına girerek onların özgün bakış açılarının anlaşılmasıdır. Görüşme, araştırılan konu özelinde kişinin yaşanmışlıkları, farklı tecrübeleri, davranışları, düşünceleri, yorumlamaları, zihinsel algıları ve tepkileri gibi gözlemi imkansız bilgilere ulaşmak için yapılır.

8. Gözlem

Araştırma yapılan konuya tarafsız bir şekilde yaklaşan araştırmacı, gözlem yaptığı olguları yaşandığı haliyle ve değişiklik yapmadan, gözleyip kaydetmelidir. Tarafsız gözlem, araştırmanın güvenirliğini ve inandırıcılığını arttırır. Bununla beraber araştırmacının tümüyle tarafsız gözlem yapması son derece zordur. Araştırmacının önyargıları, geçmiş tecrübeleri ve gözlenen olgu hakkındaki bilgisi gözlem kayıtlarına yansıyabilir.

9. Doküman/Metin Analizi

Nitel araştırma yöntemleri doküman analizi ile devam etmektedir. Araştırmada incelenen olgu veya olaylar ile ilgili bilgileri içeren yazılı belgelerin taranması doküman/metin analizi olarak isimlendirilir.

Araştırılan konu ile ilgili literatür taramasını da içeren doküman analizi, araştırma yapan kişinin yaptığı gözlem ve görüşme kayıtları ile diğer belgelerin sistematik hale gelmesini sağlar. Bu analiz yöntemi, araştırmacı için vakit ve veri kaynaklarının sınıflandırılmasını da kolaylaştırır.

10. İçerik Analizi

İçerik analizi tümevarımcı bir analiz türü olması nedeniyle araştırılan olgu ya da olayın kökenine odaklanır. Kodlama yoluyla verilerin altında yatan kavramlar ve bu kavramlar arasındaki ilişkiler ortaya çıkarılır. Nitel araştırma yöntemleri arasında atlanmaması gereken en önemli unsurlardan biri içerik analizi yapmaktır.

11. Betimsel Analiz

Betimsel analiz yapmaktaki asıl amaç, görüşme ve gözlem sonucunda erişilen verilerin düzenlenmiş ve yorumlanmış bir biçimde okuyucu ile buluşturulmasıdır. Genellikle betimsel analizde veriler, önceden belirlenmiş temalara göre tasnif edilir. Tasniflendirilen verilere yönelik bulgular özetlenir ve özetler ise araştırmayı yapan kişi tarafından yorumlanır. Aynı zamanda araştırmacı, bulgular arasında neden-sonuç ilişkisi kurarak yapısal farklılık analizleri ile karşılaştırmalarda bulunur.

12. Nitel Araştırmada Geçerlik

Geçerlik araştırması, elde edilen sonuçlarının doğruluğunu veya sorunu çözme yetisini konu edinmektedir. Nitel araştırmada geçerlik, araştırmayı yapan kişinin konu edindiği sorunu mümkün mertebe tarafsız bir biçimde çözüme kavuşturma ölçeğidir. Bu durumda elde edilen verilerin gerçekte var olan durumu yansıtma derecesi oldukça önemlidir. Araştırma problemini bir bütün olarak ele almak ya da incelenen konunun tüm özelliklerine yoğunlaşmak, önemli geçerlik ölçütleri arasında yer alır.

13. Nitel Araştırmada Güvenirlik

Nitel araştırma yöntemleri arasında en dikkat edilmesi gereken husus araştırmanın güvenirlik sağlamasıdır. Araştırma sonuçlarının tekrar edilebilirliği, güvenirlik kavramı ile doğrudan ilişkilidir. Yani “çalışma ikinci kez yürütülmüş olsa bile aynı sonuçlara tekrar ulaşılabilir mi?” sorusu araştırmalarda sıkça denk gelinen güvenirlik problemine işaret eder. 

İnsan davranışlarının değişkenlik göstermesi nedeniyle araştırmaların neredeyse tamamı yeniden tekrarlanamaz, ancak farklı ölçme çeşitleri ile inandırıcılık arttırabilir. İnandırıcılığın ön şartlarından olan güvenirlik, araştırmalarda mutlaka sağlanması gereken bir koşuldur. Güvenirliği düşük olan bir araştırmanın bilimsel değeri olamayacağı gibi güvenirliğin yüksek çıkması da yapılan araştırmanın amaca uygun olduğunu göstermez.

14. Sonuçların Raporlaştırılması

Nitel araştırma yöntemleri aşamasının son maddesinde raporlama bulunuyor. Nitel araştırma sonucu elde edilen veriler, genellikle araştırma probleminin derinlemesine keşfedilmesini ve sosyal gerçekliğin farklı yönlerinin kavranmasına olanak sağlar. Bu nedenle nitel araştırmadan elde edilen verilerin tüm detayları ile raporlaştırılması gereklidir.

Yazı Değerlendirmesi : 0 Puan
Toplam : 0 Yorum

  • %0
  • %0
  • %0
  • %0
  • %0
0

    Yazı Puanı

    Yazı Değerlendirmesi : 0
    Toplam : 0 Yorum

    • %0
    • %0
    • %0
    • %0
    • %0

    Yorumlar

    {{yrm.yazar}}

    {{yrm.baslik}}

    {{yrm.yorum}}

    Boğaziçi Enstitüsü :{{yrm.cevap}}




    Yorum & Oylama Ekle

    • Bu yazıyı beğendiniz mi?