Biyografi Nedir? Nasıl Yazılır?
2020

Biyografi Nedir? Nasıl Yazılır?


Biyografi; makale, öykü, roman, otobiyografi gibi bir yazı çeşididir ve kendi içinde kuralları vardır. Bu kurallar biyografiyi diğer yazım çeşitlerinden ayırır. Biyografinin temel kuralı tanınmış, merak edilen birinin hayatını konu edinmesidir. Eğer bir biyografi yazmak istiyorsanız önce kimin hayatını yazacağınızı bulmalısınız. Biyografilerde öyküleştirme veya kurgu yoktur.

Hayatı anlatılacak kişinin yaşadıkları; dosdoğru, abartısız ve yanlışlık olmadan anlatılmalıdır. Yani biyografisi yazılan kişinin, yazım esnasında hayatına eklemeler yapılamaz. Ne yaşadıysa kâğıda o aktarılır. Biyografisi yazılan kişiler hemen hemen her alandan olabilir. Ancak bulundukları alanda sivrilen, yaptıkları işlerle geniş kitleler tarafından akılda kalınan kişiler olur. Mesela bir futbolcunun biyografisi yazılabilir. Ama bu futbolcu akılda kalan, döneminde yıldız olmuş bir futbolcu olmalıdır.

Biyografiler konularını doğrudan kişilerden alır ve kişinin yaşam öyküleri anlatılır. Bu anlatının temelde ilgilendiği; hayattaki başarıları, özel hayatı, mesleki kariyeri ve değerleridir. Biyografiler bu konular üzerine şekillenir. Bu temelden bakıldığı zaman biyografiyi diğer yazım türlerinden ayıran temel özellik gerçeğe dayalı olmasıdır.

Biyografi dışında diğer yazım türleri genellikle kurgusaldır. Sadece bazı yazılar biyografik özellikler barındırır. Örneğin bir öykü yazarı, tanınmış bir kişinin hayatını örnek alarak bir öykü yazabilir. Bu yazı içerisinde öyküleştirme ve kurgu barındırdığı için biyografi olmaz. Ancak içerisinde biyografik özellikler barındırıyor denilebilir.


Biyografi Ne Demek?

Biyografi, alanında tanınmış kişilerin hayatlarını anlatan yazım türüdür. Bu yazım türünün temellendiği yer gerçekliktir. Gerçek dışı olaylar ve yaşanmamış hayatlar temel alınarak biyografi yazılamaz. Anlatılan kişi gerçekten yaşamış olmalı ve kaleme alınan yazı bu kişinin gerçekte yaşadıklarını konu edinmelidir.

Kişinin yaşamını anlatan biyografi, anlatıda detaylara iner. Tanınmış bir kişinin biyografisi yazılacaksa, öncesinde sıkı bir araştırma gerekir. Bu araştırmalar uzun sürebilir. Çünkü her edinilen bilgi doğru olmayabilir. Bundan dolayı bilgi edinilince iş bitmez. Bir de o bilginin birkaç kaynaktan teyit edinilmesi gerekir.

Biyografi yazarı, tanınmış bir kişinin hayatını yazmaya başlayacaksa, araştırma bölümünü daha rahat bir şekilde halleder. Biyografisini yazacağı kişiden hayatının detaylarını alabilir. Ancak hayatta olmayan birinin biyografisini yazmak oldukça zordur. Sıkı bir araştırma ve çalışma ister. Yazmaktan çok araştırma işleri daha zorlu geçecektir. Kişi hayatta olmadığı için yakın çevresinden bilgiler alınabilir. Ancak alınan bu bilgiler mutlaka başka kaynaklardan teyit edilmelidir. Zira biyografinin temeli gerçeğe dayalı olmasıdır. Eğer yazınızda bir yanlış bilgi varsa bu yazı biyografi yazısı olmaktan çıkar. Çünkü bu yanlış bilgiyle yazı kurguya geçmiştir.

Biyografi yazıları, kişinin hayatının tamamını anlatabilir ya da kişinin yaşamından sadece bir bölümü kaleme alınabilir. Tamamı ya da bir bölümü fark etmez bilgiler kesinlikle doğru olmalıdır. Bir kişinin hayatı yazılırken mutlaka değinilen başka kişiler, yerler ya da olaylar olabilir. Onlarında sıkıca araştırılması ve doğru aktarılması lazım.
Sonuç olarak biyografi, tanınmış kişilerin yaşam öyküsü hakkında gerçek bilgiler veren yazılardır. Bu yazı türü, ilk çıktığı zaman yalnızca tarihçiler tarafından kullanılırken günümüzde giderek yaygınlaşıyor. Sinema sanatında dahi biyografi öğelerinin kullanıldığı filmler giderek artıyor.


Biyografi Özellikleri Nelerdir?

Biyografinin temeli, tanınmış bir kişinin gerçek hayatının, bir yazar tarafından anlatıldığı yazılar olmasıdır. En önemli ve diğer yazılardan ayrılan özelliği gerçek konularla ilgilenmesidir. Kurgu ve öyküleştirme yoktur.
Özelliklerini sıralayacak olursak şöyle bir sıralama elde ederiz.

• Tanınmış kişilerin hayatını konu edinir.
• Hayatları anlatılan kişilerin yaşadıkları dönemin bilgisi doğru aktarılır.
• Anlatılan her şey gerçektir.
• Kurgu ve öyküleştirme yoktur.
• Anlatı abartısız olmalıdır.
• Hayatı kaleme alınan kişinin detaylarına inilir.
• Yüzeysel anlatım olmaz.
• Sade bir dil kullanılır.
• Biyografinin temel özellikleri bunlardır.

Biyografi Latince kökenli bir kelimedir ve Avrupa’dan hayatımıza girmiştir. Ancak kendi tarihimize bakacak olursak biyografi tarzında yazılar görürüz. Özellikle divan edebiyatında tezkire adındaki yazılar biyografi örneğinin doğudaki karşılığıdır. Kişilerin biyografisini çeşitli yönleriyle sübjektif veya objektif ele alan eserlere tezkire denir. Tezkirenin çıktığı yer ise İran’dır. Divan edebiyatı yazarları, İran edebiyatından çok beslenmişlerdir ve tezkire türünü de oradan almışlardır. Divan edebiyatı yazarlarının birçok tezkire örneği bulunur. Daha sonra Osmanlı’daki 19. Yüzyılda başlayan Batılaşma hareketiyle biyografi hayatımıza girmiştir. Bu dönemde yalnızca biyografi değil şuanda kullandığımız çoğu yazım türü hayatımıza girmiştir.


Biyografi Nasıl Yazılır?

Biyografi türü yazılar yazmak istiyorsanız öncelikle yapmanız gereken kimin hayatını anlatacağınız bulmaktır. Burası çok önemlidir. Çünkü kimsenin merak etmediği birinin biyografisini yazmak hiçbir işe yaramayacaktır. Yani kimse okumayacaktır. Onun için öncelikle tanınan, merak edilen bir kişi seçilmelidir. Bu kişi seçildikten sonra asıl sancılı yer başlıyor. Biyografilerin en büyük özelliği, araştırmalarının kâğıda dökmekten daha zor olmasıdır.
Bu araştırmaların zor olmasının sebebi gerçek bilgilere ihtiyaç duymaktır. Örneğin biyografisini yazacağınız kişinin eski bir gazete haberini buldunuz. Ve buradaki bilgiyi gerçek sayıp yazınıza yazdınız. Bilginizin yanlış çıkma olanağı yüksektir. Çünkü çıkan haber yalan olabilir. Hatta gazetenin sonraki sayılarında bir tekzip yazısı bile olabilir. Bunun için yapılması gereken bu gazete yazısında olan bilgileri teyit etmektir. Başka gazetelere bakabilirsiniz. Biyografisini yazacağınız kişinin yakınlarına sorabilirsiniz. Eğer varsa mektuplarına ulaşabilirsiniz. Veya olaylara tanıklık etmiş kişilerle konuşabilirsiniz.
Yani araştırma sürecinde doğru bilgiler edinmek gerekir. Araştırma süreci bittikten sonra aldığınız bilgileri zamansal bir sıralamaya koymalısınız. Bunu da yaptıktan sonra yazmaya başlanabilir. Yazının dili sade olmalıdır. Yazı da abartı olmamalı, bilgiler doğrudan aktarılmalıdır. Anlatım şeklinde önemli olan başkası tarafından, başkasının ağzından yapılmamasıdır.
Biyografiyi anlatan doğrudan yazardır. Bir üçüncü kişi kurgusuna gerek yoktur. Eğer bir sanatçının hayatını anlatıyorsanız, sanatçının kendi yaşam öyküsünü, kendi ağzınızdan anlatmanız gerekir.
Biyografi yazarken temel anlatı kurallarından da faydalanır. Topladığınız bilgileri zamansal sıralamaya kurduktan sonra bölümlere ayırmalısınız.
Bu bölümler şöyle sıralanabilir;

• Giriş

• Gelişme

• Sonuç

Yazınız bu bölümlerden oluşmalıdır. Giriş bölümünde genellikle kişinin hayatına yer verilir. Çocukluluğuna değinilir. Doğduğu yer ve ailesi hakkında bilgiler verilir. Ailesiyle olan ilişkisinden bahsedilir. Gelişme bölümünde ise; kişinin çocukluk yıllarından çıkılır ve eğitim öğretim dönemi anlatılır.
Okuduğu okullar hakkında bilgi verir, yakın arkadaşlarından bahsedilir. Bunun dışında okul hayatındaki başarılarından ve karakterini oluşturan etmenlerden bahsedilir. Sonuç bölümü ise; okul hayatından sonraki kariyerine değinilir. İş hayatından söz edilir. Evliliği hakkında bilgi verilir. Kariyerindeki başarılar hakkında bilgiler aktarılır. Bunlarından dışında da kişinin toplum neslinde bulunduğu yerden bahsedilir.


Biyografi Yazarken Nelere Dikkat Edilmeli?

En çok dikkat edilmesi gereken doğru bilgilerdir. Unutmayın, biyografiler gerçek hayatları anlatır. Bir yanlış bilgi bile yazıyı biyografi olmaktan çıkartacaktır. Bu yüzden en çok dikkat edilmesi gereken konu doğru bilgiler olur. Başka dikkat edilmesi gereken ise zamansal sıralamadır. Bu sıralama doğru bir şekilde yapılmalı ve giriş, gelişme, sonuç mantığından aktarılmalıdır. Diğer dikkat etmeniz gereken konu yazı dilidir. Yazı dili oldukça sade ve anlaşılır olmalıdır. Yazı direkt yazarın ağzından anlatılmalıdır. Abartıya yer verilmemelidir. Kesinlikle kurgu ya da öyküleştirme yapılmamalıdır. Gerçek hayatlara çok az bile kurgu yapılan yazılar biyografi olmaktan çıkar.


Biyografi Örnekleri

Yerli edebiyatımıza baktığımızda biyografi örneklerini görebiliriz. Yerli edebiyatımızdaki belli başlı örnekleri sıralarsak şöyle bir sonuç elde ederiz
Ömer Seyfettin – yazan Mehmet Nuri Yardım
Bir Bilim Adamının Romanı – Oğuz Atay
Halide Edip – İpek Çalışlar
Bu eserler yerli edebiyatımızdaki örnekleridir.


Biyografi ve Otobiyografi Arasındaki Fark

Kişinin kendi hayatını anlattığı yazılara otobiyografi denir. Aralarındaki temel fark budur. Biyografide yazar başkasının hayatını kaleme alır. Otobiyografide ise kendi hayatını kaleme alır. Geri kalan özellikleri benzerdir. İkisi de gerçek bilgilerden oluşur. İkisinde de kurgu ya da öyküleştirme kesinlikle yoktur. İkisinde de abartıya yer verilmez. İkisi de belgelere dayanarak oluşur. Otobiyografi yazarın kendi hayatını anlatmasıdır. Ancak yine de verilen bilgileri belgelere dayandırmak gerekir. Bu belgeleme yazının inandırıcılığını arttıracaktır.

Yazı Değerlendirmesi : 0 Puan
Toplam : 0 Yorum

  • %0
  • %0
  • %0
  • %0
  • %0
0

    Yazı Puanı

    Yazı Değerlendirmesi : 0
    Toplam : 0 Yorum

    • %0
    • %0
    • %0
    • %0
    • %0

    {{dil.yorumlar}}

    {{yrm.yazar}}

    {{yrm.baslik}}

    {{yrm.yorum}}

    BOĞAZİÇİ ENSTİTÜ :{{yrm.cevap}}




    {{dil.yorum_ekle}}

    • {{dil.oylama_sorusu}}